Có thu nhập đều nhưng cuối tháng vẫn không còn tiền là tình trạng khá phổ biến. Nguyên nhân đôi khi không nằm ở một khoản chi quá lớn, mà ở nhiều khoản nhỏ phát sinh mỗi ngày.
Mục tiêu tiết kiệm 30.000 yên mỗi tháng có thể thực hiện được nếu bạn tổ chức dòng tiền ngay từ ngày nhận lương. Quan trọng hơn, kế hoạch đó phải đủ thoải mái để duy trì lâu dài, không biến cuộc sống tại Nhật thành chuỗi ngày chỉ biết cắt giảm.
Mức 30.000 yên chỉ là một ví dụ. Bạn cần điều chỉnh theo thu nhập thực lĩnh, tiền nhà, gia đình và chi phí sinh hoạt của chính mình.
Vì sao cuối tháng thường không còn tiền?
Nhiều người chờ đến cuối tháng, sau khi thanh toán mọi thứ, mới tiết kiệm phần còn lại. Vấn đề là tiền trong tài khoản rất dễ được hiểu thành “tiền có thể tiêu”.
Một lần ghé cửa hàng tiện lợi có thể không đáng kể. Nhưng nếu cộng thêm đồ uống, giao đồ ăn, mua sắm trực tuyến và các dịch vụ đăng ký ít sử dụng, tổng chi trong tháng có thể lớn hơn bạn nghĩ.
Những khoản dễ bị bỏ qua gồm:
- Đồ uống hoặc đồ ăn mua thêm tại cửa hàng tiện lợi
- Phí giao hàng và chênh lệch giá khi đặt đồ ăn
- Các gói xem phim, nghe nhạc hoặc ứng dụng đang tự động gia hạn
- Mua hàng để được miễn phí vận chuyển
- Ăn ngoài không có kế hoạch
- Các khoản thanh toán nhỏ bằng thẻ hoặc ứng dụng điện tử
Bạn không cần xóa hết những khoản này. Trước tiên, chỉ cần biết mình đang chi bao nhiêu và khoản nào thực sự mang lại giá trị.
Chuyển tiền tiết kiệm ngay sau ngày nhận lương
Cách đơn giản nhất là chuyển tiền tiết kiệm ngay khi lương về, thay vì đợi cuối tháng. Phương pháp này thường được gọi là tiết kiệm trước（先取り貯蓄）.
Bạn có thể thiết lập chuyển khoản tự động sang một tài khoản riêng. Khi khoản tiền đó không còn nằm trong tài khoản chi tiêu hằng ngày, khả năng sử dụng nhầm sẽ giảm xuống.
Nếu chưa thể dành ngay 30.000 yên, hãy bắt đầu ở mức thấp hơn:
- 10.000 yên nếu ngân sách hiện tại còn căng
- 20.000 yên nếu đã kiểm soát được phần lớn chi phí
- 30.000 yên nếu dòng tiền đủ ổn định
- Một mức khác phù hợp hơn với hoàn cảnh của bạn
Tiết kiệm 10.000 yên đều đặn vẫn tốt hơn đặt mục tiêu 30.000 yên nhưng phải rút lại sau vài tuần. Mục tiêu đúng không phải là con số cao nhất, mà là con số bạn có thể duy trì.
Chia lương thành từng nhóm rõ ràng
Sau khi nhận lương, hãy giao cho mỗi phần tiền một nhiệm vụ. Cách này giúp bạn biết mình được phép chi bao nhiêu mà không phải lo lắng sau mỗi lần mua sắm.
Nhóm tiền |
Mục đích |
Ví dụ phân bổ |
|---|---|---|
Chi phí cố định |
Thanh toán các khoản bắt buộc |
Tiền nhà, điện nước, điện thoại, bảo hiểm |
Chi phí sinh hoạt |
Phục vụ cuộc sống hằng ngày |
Thực phẩm, đi lại, đồ dùng cá nhân |
Tiết kiệm tự động |
Tạo tài sản và quỹ dự phòng |
Chuyển 30.000 yên ngay sau ngày nhận lương |
Chi tiêu cá nhân |
Duy trì chất lượng cuộc sống |
Ăn ngoài, cà phê, mua sắm và giải trí |
Khoản dự phòng |
Xử lý chi phí bất ngờ |
Y tế, sửa xe, chuyển nhà hoặc về Việt Nam |
“Khoản dự phòng” trong ngân sách tháng có thể dùng cho những chi phí nhỏ ngoài kế hoạch. Còn quỹ dự phòng dài hạn nên được tích lũy riêng để xử lý các tình huống lớn hơn như nghỉ việc, chuyển nhà hoặc phải về Việt Nam gấp.
Ví dụ với thu nhập thực lĩnh 230.000 yên
Một người độc thân có thể thử phân bổ như sau:
- Chi phí cố định: 100.000 yên
- Chi phí sinh hoạt: 55.000 yên
- Tiết kiệm tự động: 30.000 yên
- Chi tiêu cá nhân: 25.000 yên
- Khoản dự phòng trong tháng: 20.000 yên
Tổng cộng là 230.000 yên. Đây chỉ là ví dụ để bạn hình dung cách chia tiền, không phải tỷ lệ phù hợp với tất cả mọi người.
Nếu thu nhập thực lĩnh nằm trong khoảng 200.000–250.000 yên, phần cần điều chỉnh nhiều nhất thường là tiền nhà, đi lại và nghĩa vụ gia đình. Người đang gửi tiền về Việt Nam hoặc nuôi con không nên áp dụng máy móc ngân sách của người độc thân.
Không cần cắt hoàn toàn ăn ngoài và giải trí
Một kế hoạch tiết kiệm quá nghiêm khắc thường khó kéo dài. Nếu cắt hết cà phê, ăn ngoài, mua sắm và gặp gỡ bạn bè, bạn có thể cảm thấy mệt mỏi rồi chi tiêu bù vào tháng sau.
Thay vì cấm hoàn toàn, hãy đặt giới hạn rõ ràng. Ví dụ, bạn có thể dành một khoản cố định cho ăn ngoài và giải trí. Khi khoản này vẫn còn, bạn được phép sử dụng mà không cần cảm thấy có lỗi.
Nên ưu tiên cắt những khoản “không nhớ mình đã chi” trước khi cắt những niềm vui thực sự quan trọng. Một gói đăng ký không còn sử dụng đáng để xem lại hơn buổi gặp bạn bè mà bạn đã chờ cả tháng.
Khi có thưởng hoặc thu nhập thêm, bạn cũng không nhất thiết phải tiết kiệm toàn bộ. Có thể chia khoản tiền đó cho:
- Bổ sung quỹ dự phòng
- Thanh toán một khoản chi lớn đã lên kế hoạch
- Tự thưởng một phần hợp lý
- Dành cho mục tiêu dài hạn
Không có tỷ lệ cố định cho mọi người. Hãy phân bổ theo mục tiêu còn thiếu và tình hình tài chính tại thời điểm nhận tiền.
Kế hoạch thực hành trong 30 ngày
Tuần 1: Ghi lại dòng tiền
Kiểm tra lương thực nhận（手取り）và liệt kê các khoản cố định. Sau đó xem lịch sử thanh toán thẻ, ngân hàng và ứng dụng trong một tháng gần nhất.
Chưa cần cắt giảm ngay. Mục tiêu của tuần đầu chỉ là nhìn rõ tiền đang đi đâu.
Tuần 2: Chọn mức tiết kiệm có thể duy trì
Quyết định mức 10.000, 20.000 hay 30.000 yên dựa trên dòng tiền thực tế. Thiết lập chuyển khoản tự động ngay sau ngày nhận lương nếu điều kiện tài khoản cho phép.
Nếu chọn 30.000 yên khiến ngân sách thiếu hụt, hãy giảm mức ban đầu. Bạn có thể tăng dần sau khi đã quen.
Tuần 3: Xử lý ba khoản lãng phí lớn nhất
Không cần tìm cách tiết kiệm ở mọi nơi. Chỉ cần chọn ba khoản không mang lại nhiều giá trị, chẳng hạn:
- Một dịch vụ đăng ký không còn sử dụng
- Số lần đặt đồ ăn quá thường xuyên
- Thói quen mua thêm đồ tại cửa hàng tiện lợi
Cách làm này dễ duy trì hơn việc thay đổi toàn bộ cuộc sống cùng lúc.
Tuần 4: Kiểm tra và điều chỉnh
Cuối tháng, hãy xem khoản tiết kiệm có được giữ nguyên không. Đồng thời kiểm tra ngân sách sinh hoạt và chi tiêu cá nhân có quá thấp hay quá cao.
Nếu phải rút lại tiền tiết kiệm để trả chi phí thiết yếu, đó không phải thất bại. Đây là dấu hiệu cho thấy mức tiết kiệm hoặc cách chia ngân sách cần được điều chỉnh.
Sau khi đã có quỹ dự phòng
Khi quỹ dự phòng đã đủ để bạn bình tĩnh trước những tình huống bất ngờ, bước tiếp theo có thể là tìm hiểu đầu tư dài hạn.
NISA và phương pháp đầu tư định kỳ DCA là những chủ đề đáng tìm hiểu, nhưng không cần vội vàng. Trước khi đầu tư, bạn nên hiểu sản phẩm, thời gian nắm giữ, khả năng chịu rủi ro và mục tiêu của mình.
Tối nay, bạn có thể bắt đầu bằng một việc nhỏ: kiểm tra lại lịch sử chi tiêu của 30 ngày gần nhất và chọn ra ba khoản mình không thực sự cần. Một kế hoạch tiết kiệm tốt không lấy hết niềm vui trong cuộc sống, mà giúp bạn sử dụng tiền đúng với điều mình coi trọng.
Nội dung chỉ mang tính tham khảo, không phải lời khuyên tài chính hoặc đầu tư cá nhân. Bạn nên cân nhắc thu nhập, gia đình, mục tiêu và kiểm tra thông tin mới nhất trước khi quyết định.