Cuối tuần, sau một tuần làm việc ở Nhật, bạn bước vào một công viên gần nhà.
Trẻ em chạy chơi trên bãi cỏ. Một gia đình trải thảm ăn nhẹ dưới tán cây. Vài cụ già thong thả đi bộ. Ánh nắng buổi sáng nhẹ, không vội, không ồn ào.
Trong khoảnh khắc đó, có thể bạn nhận ra cuộc sống không chỉ là công việc, tiền nhà, gửi tiền về Việt Nam hay mở app chứng khoán xem tài khoản hôm nay xanh hay đỏ.
Với người mới bắt đầu NISA, một buổi đi dạo như vậy đôi khi lại là cách rất tốt để bình tĩnh hơn.
Đầu tư dài hạn không chỉ nằm trên bảng giá mỗi ngày
NISA là chế độ tài khoản đầu tư miễn thuế tại Nhật. Nói đơn giản, trong phạm vi điều kiện của NISA, lợi nhuận từ đầu tư có thể được ưu đãi thuế.
Nhưng NISA không làm khoản đầu tư trở nên “an toàn tuyệt đối”. Nếu bạn đầu tư vào quỹ, ETF hoặc cổ phiếu thông qua NISA, giá trị tài sản vẫn có thể tăng hoặc giảm.
Vấn đề là nhiều người mới bắt đầu thường nhìn NISA bằng khung thời gian quá ngắn.
Hôm nay tài khoản giảm một chút thì lo. Ngày mai thị trường hồi lại thì yên tâm. Tuần sau nghe tin lãi suất tăng, trái phiếu biến động, đồng Yên mạnh lên hoặc yếu đi thì lại muốn thay đổi kế hoạch.
Nếu mục tiêu của bạn là 10 năm, 20 năm hoặc xa hơn, việc nhìn bảng giá từng ngày rất dễ khiến tâm lý bị kéo đi quá xa khỏi kế hoạch ban đầu.
Cây trong công viên không lớn lên sau một đêm. Đầu tư dài hạn cũng vậy.
Vì sao người mới đầu tư NISA dễ lo lắng?
Lo lắng khi mới đầu tư là chuyện rất bình thường.
Nhất là với người Việt đang sống ở Nhật, số tiền đầu tư thường đến từ lương đi làm vất vả. Mỗi man tiết kiệm được đều có công sức phía sau, nên khi tài khoản giảm, cảm giác xót tiền là điều dễ hiểu.
Một số lý do khiến người mới dễ bất an:
- thị trường giảm vài ngày liên tiếp
- đồng Yên biến động làm giá trị quỹ nước ngoài thay đổi
- nghe tin lãi suất, trái phiếu, ngân hàng trung ương rồi sợ thị trường xấu đi
- thấy người khác nói nên đổi quỹ, dừng mua hoặc bán ra
- mở app quá nhiều lần trong ngày
Tin tức tài chính không sai. Nhưng nếu mỗi tin tức đều khiến bạn muốn hành động ngay, việc đầu tư sẽ trở thành nguồn căng thẳng mới.
Trong khi đó, mục đích ban đầu của đầu tư thường là để chuẩn bị cho tương lai tốt hơn, không phải để làm cuối tuần của mình nặng nề hơn.
Bình tĩnh cũng là một phần của kế hoạch đầu tư
Người đầu tư dài hạn không cần lúc nào cũng đúng từng nhịp thị trường.
Điều quan trọng hơn là hiểu mình đang đầu tư vì mục tiêu gì, trong bao lâu và với mức rủi ro nào có thể chấp nhận được.
Có vài nguyên tắc đơn giản nhưng rất đáng nhớ:
- không cần kiểm tra tài khoản quá nhiều lần trong ngày
- không nên mua bán chỉ vì một tin tức ngắn hạn
- nên xác định tiền đầu tư là tiền chưa cần dùng trong thời gian gần
- nên hiểu rõ sản phẩm mình đang mua
- nên giữ mức đầu tư phù hợp với thu nhập và cuộc sống hiện tại
Đầu tư tích lũy định kỳ（積立投資）có ưu điểm là giúp người mới đầu tư đều đặn, không phải cố đoán đúng đáy hay đúng đỉnh. Nhưng cách này vẫn cần thời gian và kỷ luật.
Nếu tháng nào cũng đầu tư, nhưng chỉ cần thị trường giảm vài tuần đã muốn dừng lại, kế hoạch dài hạn sẽ rất khó đi đến cuối.
Bình tĩnh không có nghĩa là bỏ mặc mọi thứ. Bình tĩnh là kiểm tra vừa đủ, hiểu rủi ro và không để cảm xúc ngắn hạn quyết định thay cho kế hoạch dài hạn.
Đầu tư là để chuẩn bị cho cuộc sống, không phải để quên sống
Người đi làm ở Nhật thường rất bận.
Sáng đi sớm, tối về muộn. Có người làm ca, có người tăng ca, có người vừa làm vừa học tiếng Nhật, vừa lo visa, gia đình, tiền nhà và tương lai.
Nếu cuối tuần cũng chỉ ngồi nhìn biểu đồ, đọc tin thị trường và lo tài khoản giảm, bạn rất dễ mệt thêm.
Một buổi đi dạo ở công viên không làm thị trường tăng trở lại. Nhưng nó giúp bạn có khoảng cách với tiếng ồn ngắn hạn.
Khi nhìn những gia đình đang nghỉ ngơi, những người già thong thả đi bộ, những đứa trẻ vui chơi dưới nắng, bạn có thể tự hỏi lại:
Mình đầu tư để làm gì?
Có thể là để sau này bớt áp lực tài chính. Có thể là để chuẩn bị cho tuổi già. Có thể là để có thêm lựa chọn khi chuyển việc, lập gia đình, về Việt Nam hoặc tiếp tục sống lâu dài tại Nhật.
Khi mục tiêu rõ hơn, bạn sẽ ít bị cuốn theo từng biến động nhỏ hơn.
Từ khóa nên hiểu khi bắt đầu NISA
Một vài từ khóa cơ bản bạn nên biết:
- NISA: chế độ tài khoản đầu tư miễn thuế tại Nhật, nhưng không loại bỏ rủi ro đầu tư
- đầu tư tích lũy định kỳ（積立投資）: đầu tư đều đặn theo tháng hoặc theo kỳ đã chọn
- đầu tư dài hạn（長期投資）: nắm giữ kế hoạch trong nhiều năm, không chỉ nhìn kết quả vài ngày
- đầu tư phân tán（分散投資）: không dồn toàn bộ tiền vào một tài sản hoặc một thị trường
Chỉ cần hiểu đúng những khái niệm này, bạn đã tránh được khá nhiều hiểu lầm khi bắt đầu NISA.
Cuối tuần này, thử rời app chứng khoán một lúc
NISA là một công cụ hữu ích nếu bạn hiểu rõ mục tiêu, thời gian đầu tư và rủi ro của mình.
Nhưng nếu mỗi ngày đều mở app nhiều lần, để tâm trạng lên xuống theo bảng giá, bạn có thể đang biến một kế hoạch dài hạn thành áp lực ngắn hạn.
Nội dung này chỉ mang tính tham khảo, không phải lời khuyên đầu tư cá nhân. Trước khi quyết định, bạn nên kiểm tra thông tin mới nhất về NISA và cân nhắc tình hình tài chính, mục tiêu, khả năng chịu rủi ro của bản thân.
Cuối tuần này, thay vì chỉ mở app chứng khoán, hãy thử đi dạo một vòng, nhìn lại mục tiêu đầu tư của mình và tự hỏi: mình đang đầu tư để có cuộc sống như thế nào trong tương lai?