Nhận được một offer lương cao hơn khi đang làm việc tại Nhật là chuyện rất dễ khiến mình dao động.
Điều đó hoàn toàn bình thường. Ai đi làm cũng muốn thu nhập tốt hơn, cuộc sống nhẹ hơn và có thêm khả năng gửi tiền về gia đình hoặc chuẩn bị cho tương lai.
Nhưng câu hỏi quan trọng là: lương cao hơn có thực sự làm cuộc sống và sự nghiệp của bạn tốt hơn không?
Câu trả lời ngắn gọn là: có thể, nhưng không nên quyết định chỉ bằng một con số.
Lương cao hơn là lý do chính đáng, nhưng chưa đủ
Muốn chuyển việc để tăng lương không có gì sai.
Ở Nhật, nếu bạn có thêm kinh nghiệm, tiếng Nhật tốt hơn, kỹ năng chuyên môn mạnh hơn, việc tìm một công ty trả lương phù hợp hơn là điều rất thực tế.
Tuy nhiên, cần phân biệt giữa:
- lương năm（年収）
- lương tháng
- lương thực nhận（手取り）
- lương cơ bản
- phụ cấp
- tiền tăng ca
Có những công ty ghi mức lương nhìn rất hấp dẫn, nhưng đã bao gồm tăng ca cố định, phụ cấp không ổn định hoặc thưởng không chắc chắn.
Nếu chỉ nhìn tổng số tiền trên offer, bạn có thể tưởng mình tăng lương nhiều. Nhưng sau khi tính thuế, bảo hiểm, thời gian làm thêm và chi phí đi lại, phần “tăng thật” có khi không lớn như mình nghĩ.
Khi mức lương mới thực sự đáng để cân nhắc
Chuyển việc vì lương cao hơn có thể là lựa chọn tốt nếu mức lương đó đi kèm với giá trị rõ ràng.
Ví dụ:
- công việc mới giúp bạn học thêm kỹ năng có giá trị
- vị trí mới có trách nhiệm rõ ràng hơn
- môi trường mới có cơ hội thăng tiến tốt hơn
- công ty đánh giá đúng năng lực của bạn hơn
- thời gian làm việc và chế độ nghỉ hợp lý hơn
- công việc phù hợp hơn với định hướng sống lâu dài tại Nhật
Với người lao động nước ngoài, tăng lương không chỉ là chuyện tiền bạc. Nó còn có thể giúp bạn tự tin hơn, có kế hoạch tài chính tốt hơn và bớt phụ thuộc vào một công ty không còn phù hợp.
Nếu công ty hiện tại trả lương thấp, ít cơ hội phát triển, thường xuyên tăng ca hoặc không tôn trọng người lao động, việc tìm một nơi tốt hơn là điều nên cân nhắc nghiêm túc.
Những rủi ro dễ bị bỏ qua
Rủi ro lớn nhất là “lương cao hơn nhưng cuộc sống mệt hơn”.
Một số điểm cần kiểm tra kỹ:
- lương cao hơn vì đã bao gồm tăng ca cố định（固定残業代）
- số giờ làm thực tế có thể dài hơn
- ngày nghỉ ít hơn hoặc khó xin nghỉ hơn
- thời gian đi lại tăng lên
- phải chuyển nhà, phát sinh chi phí ban đầu
- thưởng không được đảm bảo
- hợp đồng có thời hạn ngắn hơn
- môi trường làm việc áp lực hơn
- công việc thực tế khác với mô tả ban đầu
Ngoài ra, lương cao hơn cũng có thể kéo theo thuế và bảo hiểm cao hơn. Điều này không xấu, nhưng bạn cần tính theo số tiền thực nhận, không chỉ nhìn lương trước thuế.
Một công việc lương cao hơn vài man mỗi tháng nhưng phải tăng ca nhiều hơn, đi làm xa hơn và áp lực hơn chưa chắc đã là lựa chọn tốt.
Người lao động nước ngoài cần kiểm tra kỹ hơn
Với người Việt đang làm việc tại Nhật, chuyển việc không chỉ là chuyện ký hợp đồng mới.
Bạn cần kiểm tra công việc mới có phù hợp với tư cách lưu trú（在留資格）hiện tại hay không. Tùy loại visa và tình trạng cá nhân, khi đổi công ty có thể cần làm thủ tục hoặc thông báo với cơ quan xuất nhập cảnh.
Nếu bạn đang ở diện kỹ năng đặc định, thực tập kỹ năng, kỹ sư, nhân văn, quốc tế nghiệp vụ hoặc các tư cách lao động khác, điều kiện chuyển việc có thể khác nhau.
Đừng chỉ nghe lời hứa bằng miệng từ công ty hoặc môi giới. Hãy kiểm tra bằng văn bản và đối chiếu với thông tin chính thức khi cần.
Một số giấy tờ nên xem kỹ trước khi quyết định:
- thông báo điều kiện lao động（労働条件通知書）
- hợp đồng lao động
- nội dung công việc
- mức lương cơ bản
- phụ cấp và tiền tăng ca
- thời gian làm việc, ngày nghỉ
- thời gian thử việc
- hỗ trợ visa nếu có
Nếu có điểm nào chưa rõ, nên hỏi lại trước khi nghỉ công ty cũ.
Trước khi nói đồng ý, hãy so sánh bằng con số
Một cách đơn giản là viết ra hai cột: công ty hiện tại và công ty mới.
Sau đó tự kiểm tra:
- mỗi tháng thực nhận khoảng bao nhiêu?
- tổng thời gian làm việc và đi lại là bao lâu?
- công việc mới giúp mình tăng kỹ năng gì?
- sau 1–2 năm, giá trị nghề nghiệp của mình có tốt hơn không?
- nếu công ty mới không phù hợp, mình có phương án dự phòng không?
- visa và giấy tờ có rủi ro gì cần xử lý không?
Nếu chỉ nhìn lương, bạn dễ bị cuốn theo cảm xúc.
Nếu nhìn cả thu nhập, thời gian, sức khỏe, kỹ năng, visa và hướng đi dài hạn, quyết định sẽ bình tĩnh hơn nhiều.
Từ khóa tiếng Nhật nên biết
Một số từ khóa hữu ích khi đọc offer hoặc hợp đồng:
- chuyển việc（転職）
- lương năm（年収）
- lương thực nhận（手取り）
- thông báo điều kiện lao động（労働条件通知書）
- tư cách lưu trú（在留資格）
Trước khi nhận offer, hãy dành một buổi tối để tính lại “lương thực nhận theo giờ” của cả công việc cũ và công việc mới. Chỉ cần bước này, bạn sẽ thấy rõ hơn mình đang được trả cao hơn thật, hay chỉ đang đổi thêm tiền lấy thêm áp lực.
Bài viết chỉ mang tính tham khảo chung. Với các vấn đề liên quan đến hợp đồng lao động, visa hoặc thủ tục pháp lý, bạn nên kiểm tra thông tin mới nhất từ cơ quan chính thức hoặc hỏi chuyên gia phù hợp trước khi quyết định.