Mới sang Nhật, nhiều người thường chuẩn bị tiền vé máy bay, tiền nhà tháng đầu và một ít tiền ăn.
Nhưng thực tế, tháng đầu ở Nhật thường phát sinh nhiều khoản nhỏ hơn bạn nghĩ. Mỗi khoản có thể không quá lớn, nhưng cộng lại rất dễ làm bạn bị hụt tiền trước khi nhận lương đầu tiên.
Nếu chuẩn bị trước, bạn sẽ đỡ căng thẳng hơn và có thời gian làm quen với cuộc sống mới.
Vì sao tháng đầu ở Nhật dễ bị hụt tiền?
Lý do lớn nhất là nhiều khoản phải trả trước, trong khi lương có thể chưa về ngay.
Tùy công ty, ngày chốt lương và ngày trả lương có thể khác nhau. Có người sang Nhật đầu tháng nhưng phải chờ đến cuối tháng, thậm chí tháng sau mới nhận đủ lương đầu tiên.
Ngoài ra, Nhật là nơi có nhiều khoản phí “nhỏ nhưng đều”. Đi tàu, mua đồ dùng, làm giấy tờ, đăng ký điện thoại, thanh toán hóa đơn… nếu không tính trước, bạn sẽ thấy tiền giảm rất nhanh.
5 khoản chi dễ bị quên nhất
1. Tiền vào nhà không chỉ là tiền thuê tháng đầu
Nhiều bạn nghĩ thuê nhà 60,000 yên/tháng thì chỉ cần chuẩn bị khoảng 60,000 yên.
Thực tế, chi phí ban đầu khi vào nhà có thể gồm nhiều khoản khác như tiền cọc, tiền lễ, phí môi giới, phí bảo lãnh, bảo hiểm cháy nổ hoặc phí thay khóa. Không phải hợp đồng nào cũng có tất cả các khoản này, nhưng bạn không nên chỉ nhìn vào tiền thuê hằng tháng.
Khi hỏi nhà, hãy yêu cầu bên bất động sản hoặc công ty ghi rõ tổng chi phí ban đầu（初期費用）. Đây là con số bạn cần chuẩn bị, không phải chỉ riêng tiền thuê.
2. Đồ dùng sinh hoạt ban đầu
Nhiều phòng ở Nhật khi nhận nhà gần như trống. Có bếp nhưng không có nồi. Có phòng nhưng không có chăn, gối, rèm cửa, bàn, ghế hoặc đồ vệ sinh.
Những món rất cơ bản như futon, khăn tắm, móc quần áo, nước rửa chén, túi rác, thùng rác, ổ cắm kéo dài… đều cần mua.
Ví dụ thực tế: bạn có thể vào nhà buổi tối, rất mệt sau chuyến bay, nhưng lại phát hiện chưa có chăn để ngủ hoặc chưa có rèm cửa. Vì vậy, nên chuẩn bị danh sách “đồ cần mua ngay trong 24 giờ đầu”.
3. Chi phí đi lại trước khi nhận lương
Những ngày đầu, bạn có thể phải đi nhiều nơi: lên công ty, ra ngân hàng, đến 市区町村 để làm thủ tục, đi siêu thị, đi mua đồ dùng hoặc đi xem nhà.
Nếu công ty có hỗ trợ tiền đi lại, hãy hỏi rõ khi nào được nhận. Có nơi hoàn trả sau, có nơi tính cùng lương, có nơi yêu cầu bạn tự mua vé tháng đi làm（定期券）trước.
Từng chuyến tàu có thể không quá đắt, nhưng nếu ngày nào cũng di chuyển, khoản này sẽ thành một phần đáng kể trong tháng đầu.
4. Điện, gas, nước, điện thoại và internet
Khi mới vào nhà, bạn cần đăng ký hoặc mở lại điện, gas, nước. Riêng gas có trường hợp cần đặt lịch để nhân viên đến kiểm tra trước khi sử dụng.
Điện thoại và internet cũng là khoản dễ bị quên. Có thể bạn cần mua SIM, đăng ký gói cước, trả phí ban đầu hoặc dùng tạm dữ liệu di động nhiều hơn vì chưa có Wi-Fi ở nhà.
Trong tuần đầu, điện thoại rất quan trọng: tra bản đồ, dịch tiếng Nhật, liên lạc với công ty, gọi video về nhà, nhận mã xác thực. Vì vậy, đừng để đến lúc hết tiền hoặc hết data mới xử lý.
5. Khoản trừ từ lương, bảo hiểm và thuế
Một điểm rất quan trọng: lương ghi trên hợp đồng không phải là số tiền bạn cầm về.
Từ lương có thể bị trừ bảo hiểm xã hội, thuế thu nhập, nenkin và các khoản khác tùy tình trạng làm việc. Nếu bạn không thuộc bảo hiểm xã hội của công ty, có thể cần tự đóng bảo hiểm y tế quốc dân hoặc lương hưu quốc dân theo quy định.
Thuế cư trú cũng là khoản cần chú ý, dù thời điểm phát sinh có thể khác nhau tùy tình trạng cư trú, thu nhập và thời gian sống tại Nhật.
Nói đơn giản, nếu hợp đồng ghi 220,000 yên/tháng, bạn không nên lập kế hoạch chi tiêu như thể mình sẽ dùng đủ 220,000 yên. Hãy hỏi công ty hoặc senpai về lương thực nhận（手取り）ước tính.
Từ khóa tiếng Nhật nên biết
Một vài từ khóa giúp bạn tra cứu và hỏi lại dễ hơn:
- chi phí ban đầu khi vào nhà（初期費用）
- lương thực nhận（手取り）
- chi phí sinh hoạt（生活費）
- vé tháng đi làm（定期券）
- bảo hiểm xã hội（社会保険）
Bạn không cần nhớ hết mọi thứ ngay. Chỉ cần biết những từ khóa này, bạn sẽ dễ đọc giấy tờ và hỏi đúng vấn đề hơn.
Trước ngày bay, hãy làm một danh sách rất ngắn
Bạn có thể mở điện thoại và tạo một ghi chú gồm 5 dòng:
- nhà ở
- đồ dùng ban đầu
- đi lại
- điện thoại, internet, điện gas nước
- bảo hiểm, thuế và khoản trừ từ lương
Mỗi dòng hãy ghi số tiền dự kiến và người cần hỏi lại: công ty, trường học, bất động sản, senpai hoặc cơ quan địa phương.
Tháng đầu ở Nhật không cần hoàn hảo. Chỉ cần bạn chuẩn bị kỹ hơn một chút, có tiền dùng ngay và biết khoản nào cần kiểm tra, cuộc sống mới sẽ bớt rối hơn rất nhiều.
Các khoản như bảo hiểm, nenkin, thuế và thủ tục hành chính có thể khác nhau theo công ty, nơi ở và tư cách lưu trú. Trước khi quyết định, bạn nên kiểm tra thông tin mới nhất từ công ty, cơ quan địa phương hoặc chuyên gia phù hợp.