Mới biết mình có thai khi đang sống tại Nhật, bạn có thể vừa vui vừa lo: nên đi khám ở đâu, thủ tục thế nào, chi phí ra sao và có cần báo ngay cho công ty không?
Bạn chưa cần giải quyết mọi việc trong một ngày. Trước tiên, hãy xác nhận tình trạng thai tại cơ sở y tế, sau đó làm thủ tục tại địa phương và kiểm tra những hỗ trợ mình có thể nhận.
Bước đầu tiên là đặt lịch khám sản phụ khoa
Sau khi que thử thai cho kết quả dương tính, bạn nên liên hệ khoa sản phụ khoa（産婦人科）gần nơi ở để đặt lịch.
Khi gọi điện, bạn có thể được hỏi:
- ngày đầu tiên của kỳ kinh gần nhất
- kết quả thử thai tại nhà
- tình trạng đau bụng hoặc ra máu
- đây có phải lần mang thai đầu tiên không
- bạn có đang dùng thuốc hoặc điều trị bệnh nào không
Lần khám đầu giúp bác sĩ kiểm tra tình trạng thai và hướng dẫn thời điểm tái khám. Tùy thời điểm đi khám, có thể còn quá sớm để xác nhận đầy đủ, nên đôi khi bác sĩ sẽ hẹn kiểm tra lại.
Bạn nên mang theo:
- thẻ bảo hiểm y tế hoặc thông tin bảo hiểm hiện có
- giấy tờ tùy thân
- danh sách thuốc và thực phẩm bổ sung đang sử dụng
- thông tin về bệnh nền, dị ứng hoặc lịch sử điều trị
- tiền mặt hoặc phương thức thanh toán được bệnh viện chấp nhận
Khám thai định kỳ và sinh thường tại Nhật không phải lúc nào cũng được bảo hiểm y tế chi trả giống như khám bệnh thông thường. Tuy nhiên, nhiều địa phương có phiếu hỗ trợ chi phí khám thai. Nếu phát hiện bệnh lý hoặc biến chứng, cách áp dụng bảo hiểm có thể khác.
Hãy hỏi trực tiếp cơ sở y tế về chi phí dự kiến, phương thức thanh toán và các giấy tờ cần mang theo.
Nhận sổ mẹ con và phiếu hỗ trợ khám thai
Sau khi thai được cơ sở y tế xác nhận, bạn thường sẽ được hướng dẫn nộp giấy thông báo mang thai（妊娠届）tại tòa thị chính hoặc cơ quan hành chính nơi đang đăng ký cư trú.
Sau khi hoàn thành thủ tục, địa phương có thể cấp:
- sổ sức khỏe mẹ và bé（母子健康手帳）
- phiếu hỗ trợ chi phí khám thai
- tài liệu về khám thai, sinh con và chăm sóc trẻ
- thông tin về lớp học tiền sản hoặc tư vấn sau sinh
- hướng dẫn về các khoản trợ cấp liên quan
Sổ mẹ và bé là giấy tờ quan trọng trong suốt thai kỳ và sau khi trẻ chào đời. Trong sổ sẽ lưu lại quá trình khám thai, sinh con, sức khỏe và tiêm chủng của trẻ.
Thủ tục, số lượng phiếu và mức hỗ trợ có thể khác nhau giữa các địa phương. Khi đến tòa thị chính, bạn nên hỏi rõ:
- cần đặt lịch trước hay không
- có hỗ trợ phiên dịch không
- cần mang giấy xác nhận từ bệnh viện không
- phiếu khám thai được sử dụng tại những cơ sở nào
- nếu chuyển nhà sang tỉnh hoặc thành phố khác thì phải đổi phiếu ra sao
Một số địa phương có tài liệu hoặc phiên bản sổ mẹ và bé bằng nhiều ngôn ngữ. Không phải nơi nào cũng có tiếng Việt, nhưng bạn vẫn nên hỏi tại quầy phụ trách.
Kiểm tra bệnh viện sinh và các khoản chi phí
Ở Nhật, không phải bệnh viện nào khám thai cũng có thể tiếp nhận sinh. Một số cơ sở còn giới hạn số lượng sản phụ và yêu cầu đăng ký sinh sớm.
Khi khám, bạn nên hỏi:
- cơ sở này có nhận sinh không
- khi nào cần đăng ký dự sinh
- chi phí sinh dự kiến gồm những khoản nào
- có yêu cầu đặt cọc không
- có hỗ trợ người không nói tốt tiếng Nhật không
- người thân có được đi cùng khi khám hoặc khi sinh không
- chính sách về sinh không đau và mổ lấy thai như thế nào
Người tham gia bảo hiểm y tế tại Nhật có thể thuộc diện nhận khoản trợ cấp sinh con và chăm sóc trẻ（出産育児一時金）nếu đáp ứng điều kiện. Trong một số trường hợp, khoản này được thanh toán trực tiếp cho cơ sở sinh; phần chênh lệch vẫn có thể do gia đình tự chi trả.
Điều kiện, thủ tục và số tiền áp dụng có thể thay đổi. Bạn nên xác nhận với nơi tham gia bảo hiểm, chẳng hạn công ty bảo hiểm y tế, hiệp hội bảo hiểm hoặc bộ phận bảo hiểm quốc dân tại địa phương.
Công việc, sức khỏe và những điều không nên tự quyết định
Bạn không nhất thiết phải thông báo với toàn bộ đồng nghiệp ngay khi mới biết có thai. Tuy nhiên, nếu công việc có bê vác nặng, đứng lâu, làm ca đêm, tiếp xúc hóa chất hoặc khiến bạn khó đi khám, nên trao đổi sớm với quản lý hoặc bộ phận nhân sự.
Hãy kiểm tra các chế độ liên quan đến:
- nghỉ để đi khám thai
- điều chỉnh giờ làm hoặc nội dung công việc
- nghỉ trước và sau sinh
- nghỉ chăm con
- trợ cấp trong thời gian nghỉ nếu đủ điều kiện
Quyền lợi thực tế phụ thuộc vào hình thức làm việc, bảo hiểm đang tham gia và hoàn cảnh cá nhân. Đừng tự nghỉ việc chỉ vì nghĩ rằng mang thai sẽ không được tiếp tục làm việc. Trước khi quyết định, nên hỏi bộ phận nhân sự, cơ quan lao động hoặc nơi tư vấn phù hợp.
Về sức khỏe, không nên tự ý dừng thuốc đang điều trị hoặc sử dụng thuốc, thực phẩm chức năng và thảo dược mới. Hãy đưa danh sách đang dùng cho bác sĩ hoặc dược sĩ kiểm tra.
Bạn cũng nên tránh rượu bia và thuốc lá, đồng thời hỏi bác sĩ về chế độ ăn, vận động và công việc phù hợp với tình trạng của mình.
Nếu có ra máu nhiều, đau bụng dữ dội, ngất, khó thở hoặc cảm thấy tình trạng bất thường, hãy liên hệ ngay với cơ sở y tế. Khi không thể tự xử lý và có dấu hiệu khẩn cấp, gọi cấp cứu tại Nhật qua số 119.
Việc bạn có thể làm ngay hôm nay
Nếu vừa biết mình có thai, hãy bắt đầu bằng ba việc:
- Ghi lại ngày đầu tiên của kỳ kinh gần nhất và các triệu chứng hiện có.
- Đặt lịch tại một cơ sở sản phụ khoa gần nơi ở.
- Chuẩn bị thông tin về bảo hiểm, thuốc đang dùng và bệnh sử.
Sau khi được bác sĩ xác nhận, bước tiếp theo là hỏi về giấy thông báo mang thai, nhận sổ mẹ và bé, kiểm tra bệnh viện dự sinh và tìm hiểu quyền lợi tại nơi làm việc.
Các thủ tục và chế độ hỗ trợ có thể khác theo địa phương, loại bảo hiểm và tình trạng cư trú. Bạn nên kiểm tra thông tin mới nhất với cơ sở y tế, tòa thị chính, nơi tham gia bảo hiểm và cơ quan chính thức. Nội dung này chỉ mang tính tham khảo chung, không thay thế chẩn đoán hoặc tư vấn y tế cá nhân.