Khi con bắt đầu đi hoikuen, cha mẹ thường quan tâm nhất đến phí giữ trẻ mỗi tháng. Tuy nhiên, gia đình có thể còn được tiếp cận những hỗ trợ khác như trợ cấp nuôi con, hỗ trợ y tế, chi phí bữa ăn hoặc chế độ liên quan đến việc chăm con ốm.
Không phải gia đình nào cũng nhận mức hỗ trợ giống nhau. Nơi cư trú, thu nhập, độ tuổi của trẻ và loại cơ sở giữ trẻ đều có thể ảnh hưởng đến điều kiện áp dụng.
Vì vậy, điều quan trọng không phải là so sánh với gia đình khác, mà là kiểm tra đúng chế độ tại thành phố hoặc quận nơi mình đang đăng ký cư trú.
Hoikuen là gì?
Hoikuen（保育園）là cách gọi quen thuộc của cơ sở giữ trẻ tại Nhật. Nhiều gia đình gửi con tại đây khi cha mẹ đi làm hoặc có lý do khiến việc chăm sóc trẻ tại nhà gặp khó khăn.
Hoikuen không hoàn toàn giống trường mẫu giáo chỉ tập trung vào giáo dục. Vai trò chính của cơ sở là trông và chăm sóc trẻ trong khoảng thời gian cha mẹ không thể trực tiếp chăm con.
Mức phí và hỗ trợ có thể khác nhau vì mỗi gia đình có hoàn cảnh riêng. Cơ quan địa phương thường cần xem xét nhiều yếu tố như:
- độ tuổi của trẻ
- thu nhập hoặc tình trạng thuế của gia đình
- thành phố, quận đang cư trú
- loại hình cơ sở giữ trẻ
- các khoản phí nào đã bao gồm và khoản nào phải trả riêng
Ngay cả khi hai trẻ cùng tuổi, mức phí thực tế của hai gia đình vẫn có thể không giống nhau.
Năm nhóm hỗ trợ cha mẹ nên kiểm tra
Phí giữ trẻ
Phí giữ trẻ（保育料）là khoản cần kiểm tra đầu tiên. Tùy hoàn cảnh, gia đình có thể được miễn, giảm hoặc tính phí theo quy định của địa phương.
Cha mẹ nên hỏi rõ:
- Khoản nào được miễn hoặc giảm?
- Có cần nộp đơn riêng không?
- Mức phí được xác định dựa trên thông tin nào?
- Khi thu nhập hoặc hoàn cảnh gia đình thay đổi, có cần khai báo lại không?
- Loại hoikuen con đang học có thuộc phạm vi hỗ trợ hay không?
Không nên mặc định rằng “miễn phí giữ trẻ” đồng nghĩa với không phải trả bất kỳ khoản nào. Một số chi phí phụ có thể được tính riêng.
Trợ cấp nuôi con
Trợ cấp nuôi con（児童手当）là chế độ nhiều gia đình có con nhỏ quan tâm. Tuy nhiên, việc con đi hoikuen và việc nhận trợ cấp nuôi con là hai nội dung cần kiểm tra riêng.
Cha mẹ nên xác nhận với địa phương về thủ tục đăng ký, giấy tờ cần thiết và những trường hợp phải cập nhật thông tin. Nếu mới chuyển nhà, sinh con hoặc thay đổi hoàn cảnh gia đình, bạn càng nên kiểm tra sớm.
Hỗ trợ chi phí y tế cho trẻ
Nhiều địa phương có chương trình hỗ trợ chi phí khám chữa bệnh cho trẻ em（子ども医療費助成）. Phạm vi áp dụng, cách sử dụng và những khoản gia đình vẫn phải tự chi trả có thể khác nhau.
Khi hỏi tại tòa thị chính, bạn nên xác nhận:
- Con cần có giấy chứng nhận hoặc thẻ hỗ trợ nào?
- Khi đi khám cần xuất trình giấy tờ gì?
- Trường hợp khám ngoài địa phương được xử lý ra sao?
- Những chi phí nào không nằm trong phạm vi hỗ trợ?
Không nên chỉ dựa vào kinh nghiệm của người quen ở thành phố khác vì quy định địa phương có thể không giống nhau.
Bữa ăn và các khoản phí phụ
Ngoài phí giữ trẻ, hoikuen có thể thu thêm tiền bữa ăn, đồ dùng, hoạt động hoặc các khoản phụ khác. Một số gia đình có thể được hỗ trợ tùy theo thu nhập, hoàn cảnh và chính sách của địa phương.
Bạn nên xem kỹ thông báo thu phí từ hoikuen và hỏi rõ khoản nào do cơ sở thu, khoản nào thuộc chương trình hỗ trợ của thành phố. Giữ lại thông báo và biên lai cũng giúp việc trao đổi sau này thuận lợi hơn.
Hỗ trợ khi con bị ốm
Con mới đi hoikuen thường có thể phải nghỉ vì sốt hoặc mắc bệnh. Đây là lúc cha mẹ nên kiểm tra cả quy định tại nơi làm việc và chương trình hỗ trợ tại địa phương.
Những nội dung cần hỏi gồm:
- công ty có chế độ nghỉ để chăm con ốm hay không
- thời gian nghỉ được tính lương hay không
- cần nộp giấy tờ gì cho công ty
- địa phương có dịch vụ hoặc chương trình hỗ trợ chăm sóc trẻ bị ốm hay không
Không nên mặc định rằng nghỉ chăm con sẽ luôn được trả lương. Cách áp dụng còn phụ thuộc vào chế độ liên quan và quy định tại nơi làm việc.
Vì sao mức hỗ trợ của mỗi gia đình khác nhau?
Nơi cư trú là yếu tố rất quan trọng. Mỗi thành phố hoặc quận có thể có chương trình riêng, phạm vi hỗ trợ riêng và cách nộp hồ sơ khác nhau.
Thu nhập gia đình cũng có thể được dùng để xác định phí giữ trẻ hoặc khả năng nhận một số hỗ trợ. Trong nhiều trường hợp, cơ quan địa phương cần thông tin thuế để đánh giá.
Độ tuổi của trẻ có thể ảnh hưởng đến chính sách áp dụng. Loại cơ sở cũng quan trọng vì không phải mọi hoikuen hoặc dịch vụ giữ trẻ đều được xử lý theo cùng một cách.
Nếu gia đình chuyển nhà sang địa phương khác, bạn nên kiểm tra lại từ đầu. Chế độ đang áp dụng tại nơi cũ không nhất thiết được tự động giữ nguyên tại nơi mới.
Nên chuẩn bị gì khi hỏi tại tòa thị chính?
Giấy tờ cụ thể tùy từng địa phương, nhưng cha mẹ có thể chuẩn bị trước những tài liệu thường liên quan như:
- thẻ cư trú hoặc giấy tờ xác minh danh tính của cha mẹ
- giấy tờ My Number nếu được yêu cầu
- giấy tờ bảo hiểm y tế của trẻ
- thông báo nhập học hoặc giấy tờ liên quan đến hoikuen
- giấy chứng nhận đi làm, thời gian làm việc hoặc tình trạng việc làm
- giấy tờ về thu nhập và thuế nếu địa phương yêu cầu
- thông báo phí, biên lai bữa ăn hoặc các khoản thu từ hoikuen
- thông tin tài khoản ngân hàng nếu cần đăng ký nhận trợ cấp
Trước khi đến, bạn nên gọi điện hoặc xem website chính thức để hỏi đúng danh sách. Việc này giúp tránh phải quay lại nhiều lần vì thiếu giấy tờ.
Tại tòa thị chính, hãy tìm quầy phụ trách trẻ em, gia đình hoặc hoikuen. Nếu chưa tự tin về tiếng Nhật, bạn có thể ghi sẵn tên chế độ muốn hỏi và các câu hỏi ngắn để trao đổi dễ hơn.
Một việc nhỏ cha mẹ có thể làm ngay
Hãy lấy thông báo phí gần nhất của hoikuen và đánh dấu riêng ba nhóm: phí giữ trẻ, tiền bữa ăn và các khoản phụ. Sau đó, mang danh sách này đến tòa thị chính để hỏi khoản nào đang được hỗ trợ và khoản nào cần làm đơn riêng.
Điều kiện và chính sách có thể thay đổi theo địa phương và thời điểm. Nội dung trên chỉ mang tính tham khảo, không phải tư vấn pháp lý cá nhân; cha mẹ nên kiểm tra thông tin mới nhất với tòa thị chính, cơ quan chính thức hoặc chuyên gia phù hợp.